Pocetna Kroz sveta mesta Crkva Svetog Đorđa

Crkva Svetog Đorđa

249
0
Podelite

Početkom 19. veka Crkva Sv. Marka postala je nedovoljno prostrana da primi sve brojnije pravoslavne vernike. Užičani su na pričest odlazili u sevojničku crkvu  (crkva brvnara Sv. Arhangela Mihaila). Posle Prvog i Drugog srpskog ustanka, kada se broj pravoslavnog življa povećao, a naročito posle dobijanja autonomije 1830, sve smelije se ističe potreba da se u Užicu podigne saborna crkva. Inicijativu su pokrenuli ugledni građani, bogati trgovci i sveštenici. Odluka o gradnji crkve doneta je 1839. Pripremama je rukovodio okružni načelnik Jovan Mićić. Promena dinastije, hapšenje Mićića i protivljenje Turaka nisu išli naruku  gradnji nove crkve. Mićića je zamenio Miljco Trifunović, opština je dobila državnu pozajmicu od 20 hiljada groša i gradnja je počela u proleće 1842. Dobijeni novac nije bio dovoljan, pa su užički sveštenici Ilija i Nikola Janković i Sava Stefanović prikupili u narodu prilog za gradnju crkve, a užički episkop Nikifor Maksimović priložio je 100 cesarskih dukata. Crkvu je gradio majstor Nastas Stefanović, poznat kao Nastas Cincarin. Osvećena je na Đurđic 1844. Građevinski radovi okončani su 1845.

U novembru 1849. užička opština obratila se knezu Aleksandru Karađorđeviću molbom da se odloži plaćanje dugova nastalih oko gradnje crkve pošto je neophodno da se saborni hram živopiše jer je bez ikakvih „vnutrenjih ukrašenija”. Primiritelni sud je pozvao molera i živopisca Miliju Markovića Raspopa da ukrasi crkvu „sve sa molerajem”. Okružni načelnik Miljco Trifunović je 1850. sklopio ugovor za ukrašavanje „templa, pevnice i stolova po ceni od 30.000 groša čaršijskih”.

Crkva svetog djordja

Ikone i freske  Crkve Sv. Đorđa delo su slikara Milija Markovića i Dimitrija Posnikovića. Oslikavanje unutrašnjosti užičkog sabornog hrama jedan je od prvih zajedničkih poslova ove dvojice slikara. Živopisanje su počeli u proleće 1850. i završili u proleće 1851. Najveći deo živopisa je Posnikovićevo delo, a manji (u donjim zonama) Markovićevo delo. Klasicistički uzori na Posnikovićevim freskama jasno su vidljivi: tipologija likova, anatomske deformacije i naglašeno korišćenje komplementarnih boja, crvene i zelene. Izdužene figure Posnikovićevih svetitelja upućuju na svetogorska iskustva njegovog učitelja Avramovića, čije je znanje često i doslovce kopirao, koristeći Avramovićeve gravire starih majstora. Rad na ikonostasu realizovan je gotovo istovremeno sa solikavanjem zidova crkve. Posao su izveli stari slikari. Danas se originalne Posnikovićeve i Markovićeve ikone nalaze na severnoj strani ikonostasa. Ikone na južnoj strani (12 ikona), drvenarija i četiri stuba uništeni su u požaru 29. i 30. decembra 1955. Na sačuvanim ikonama, koje je sanirao Jaroslav Kratina zapaža se klasicističko–barokni uticaj, sličan živopisu na zidovima hrama.

Crkva je imala tri zvona od kojih su sačuvana dva. Nedostaje zvono koje su odneli Austrijanci u Prvom svetskom ratu. Jedno zvono priložio je crkvi 1856. knez Aleksandar Karađorđević . Zalaganjem Miloša Lojanice, Trgovačkog esnafa i  terzijskog majstora, na crkvenom tornju postavljen je 1857. prvi javni sat. Novi sat postavile su 1910. užičke sajdžije Ćelović, Petrović i Zjajić.

Sa obe strane crkvenih dveri nalaze se u zid ugrađene spomen–ploče, rad akademskog slikara – vajara Mihaila Milovanovića, koje su u znak sećanja i poštovanja prema ratnicima palim u oslobodilačkim ratovima 1912 – 1918. u redovima Četvrtog pešadisjkog puka Stevan Nemanja i užičke vojske podigli 1923. godine članovi Udruženja nosilaca albanske spomenice.

PROJEKAT “KROZ SVETA MESTA NAŠIH OTACA” PODRŽALO JE MINISTARSTVO KULTURE I INFORMISANJA REPUBLIKE SRBIJE

Ostavite odgovor