Srpska pravoslavna crkva i vernici danas obeležavaju praznik Svetog Save, prvog srpskog arhiepiskopa, prosvetitelja, zakonodavca i utemeljivača Srpske pravoslavne crkve. Sveti Sava smatra se jednom od najznačajnijih ličnosti srpske istorije, začetnikom srpske srednjovekovne književnosti i zaštitnikom prosvetnih ustanova.
Sveti Sava rođen je 1169. godine kao Rastko Nemanjić, najmlađi sin velikog župana Stefana Nemanje. Kao pripadnik vladarske porodice Nemanjića, od ranog detinjstva pokazivao je izuzetnu zrelost, sklonost duhovnim temama, knjizi i učenju, što su zabeležili i njegovi biografi Domentijan i Teodosije.
Sa svega sedamnaest godina, Rastko Nemanjić napušta dvor i odlazi na Svetu Goru, gde se zamonašio u manastiru Svetog Pantelejmona, a potom boravio u manastiru Vatoped. Kao monah Sava bio je poznat po strogom podvižništvu i duhovnom životu. Smatra se da je imao presudan uticaj na to da se njegov otac Stefan Nemanja 1196. godine zamonaši, dok je Stefan Prvovenčani preuzeo vlast.
Boraveći u Carigradu krajem 1197. godine, Sava je od vizantijskog cara Aleksija izdejstvovao dozvolu za obnovu opustelog manastira Hilandara. Obnova je započeta 1198. godine, a Hilandar je ubrzo postao duhovno i kulturno središte Srba na Svetoj Gori.
Tokom političkih previranja u Srbiji početkom 13. veka, Sveti Sava je izmirio zavađenu braću Stefana i Vukana nad grobom njihovog oca. Njegov najveći državni i crkveni uspeh ostvaren je 1219. godine u Nikeji, kada je od vizantijskog cara Teodora I Laskarisa i vaseljenskog patrijarha Manojla I Haritopula dobio autokefalnost za srpsku crkvu i postao prvi arhiepiskop.
Iza sebe je ostavio značajna pisana dela, među kojima su „Žitije Svetog Simeona“, „Karejski tipik“, „Hilandarski tipik“, „Studenički tipik“ i „Zakonopravilo“, čime je ostavio neizbrisiv trag u srpskoj književnosti, pravu i crkvenoj organizaciji.
Sveti Sava preminuo je 25. januara 1236. godine u Trnovu, na povratku sa hodočašća u Jerusalim, tokom diplomatske misije. Vest o njegovoj smrti stigla je u Srbiju 27. januara, kada se u SPC služe liturgije. Njegove mošti preneo je kralj Stefan Vladislav 1237. godine u manastir Mileševu.
Savin kult bio je snažan među narodom, zbog čega je 1594. godine, tokom Banatskog ustanka, veliki vezir Sinan-paša naredio da se mošti Svetog Save iz Mileševe prenesu i spale na Vračaru u Beogradu.
Prvi pisani trag o školskoj proslavi Savindana potiče iz 1734. godine iz Sremskih Karlovaca, dok je Sveti Sava kao školska slava ustanovljen 1840. godine. Nakon višedecenijske zabrane, Savindan je ponovo vraćen kao školska slava 1990. godine.
Praznik Svetog Save u narodu se obeležava uz brojne običaje i verovanja. U mnogim krajevima prazniku prethodi sedmodnevni post, a zanatlije i pastiri su Svetog Savu smatrali svojim zaštitnikom. Veruje se da sunčan Savindan donosi blagostanje i rodnu godinu, dok se grmljavina smatra lošim znakom. Takođe, postoji verovanje da deca na Savindan treba da nauče nešto novo, kako bi tokom godine napredovala u znanju.
Ime Svetog Save sačuvano je i u mnogim toponimima širom Srbije, koje nose reke, izvori, brda i sela, svedočeći o dubokom i trajnom uticaju koji je ovaj svetitelj ostavio u srpskoj istoriji, kulturi i duhovnosti.
